Kendine düşkün olan herkes aslında narsisist değildir. Narsisizm veya narsisistik kişilik bozukluğu (NPD), büyüklük, empati eksikliği ve kronik hayranlık ihtiyacı gibi davranış kalıplarıyla karakterize teşhis edilebilir bir kişilik bozukluğudur.
Narsisizm Nedir?
DSM-5’e göre, NPD’li kişiler aşağıdaki özelliklerden en az beşini göstermelidir:
- Abartılı ve görkemli bir öz-önem duygusu
- Güç, parlaklık, başarı, güzellik ve/veya mükemmel aşk hakkında fantezilerle meşgul olmak
- Kendilerinin “özel” olduklarına inanma
- Aşırı veya coşkulu hayranlık gerektirme
- Hak sahibi olma duygusu
- Başkalarını kendi çıkarları için sömürme
- Empati eksikliği ve başkalarının duygularını anlayamama
- Sık sık başkalarını kıskandığını düşünme
- Kibirli ve kendini beğenmiş tavırlar
NPD’nin iki temel türü vardır: “görkemli” ve “savunmasız”. Görkemli NPD, gösterişli görkemlilik, saldırganlık ve empati eksikliği ile tanımlanır. Savunmasız NPD ise eleştiriye karşı aşırı duyarlılık ve savunmacılıkla tanımlanır.
Narsisizm, Kendini Beğenmiş Biri Olmaktan Nasıl Farklıdır?
Gerçek bir narsisist ile genel olarak nahos ve bencil biri arasındaki farkı anlamak önemlidir. Gerçek bir narsisist yukarıda sıralanan dokuz özellikten en az beşini gösterecektir.
Tam bir narsisistle sadece bir pislik olan biri arasındaki diğer belirgin fark ise seçimlerdir. Çoğu insan kötü davranmak ile iyi davranmak arasında bir seçime sahiptir. Gerçek bir narsiste bu seçim yoktur. Durumları kronik bir empati eksikliği ile karakterizedir.
Tıpkı kaygıdan muzdarip birinin kaygılı olmamayı seçememesi gibi, bir narsisist de narsisistik olmamayı seçemez. Ancak kaygıya karşı etkili tedaviler olduğu gibi, narsisistik kişilik bozukluğu da etkili bir şekilde tedavi edilebilir.
Narsisistlerle Nasıl Başa Çıkılır?
Bir narsiste karşı karşıya kaldığınızda, onun davranışlarının sizinle hiçbir ilgisi olmadığını hatırlamanız gerekir. Ne yaparsanız yapın veya ne söylerseniz söyleyin, yine de narsistik davranacaklardır.
Öte yandan, eğer muhatap olduğunuz kişi aslında bir narsisist değilse ama yine de kötü davanıyorsa, empati kurabilen birine nasıl hissettiğinizi açıklamak çok daha fazla işe yarayacaktır.
Bir narsiste çalışıyorsanız, kişilerarası desteği artırmak için narsistin davranışları hakkında iş arkadaşlarınızla konuşmanız önemli olacaktır.
Narsisistik Kişilik Bozukluğu Tedavisi
NPD için en iyi tedavi psikoterapi veya konuşma terapisidir. Terapide, NPD’li bir kişi şunları öğrenebilir:
- Rekabetçilikleri ve başkalarına karşı içsel hoşnutsuzlukları gibi duygularını yönetmek
- Çevrelerindeki insanlarla daha etkili ilişkiler kurmak
- Eleştiri ve başarısızlığa daha iyi tahammül etmek
- Gerçekçi hedefler belirlemek
- Özgüvenle ilgili sorunları anlamak ve ele almak
NPD’yi tedavi etmek için onaylanmış bir ilaç yoktur, ancak antidepresanlar gibi ilaçlar depresyon ve anksiyete gibi eşlik eden durumları etkili bir şekilde tedavi edebilir.
Özet
Narsisistik kişilik bozukluğu en yaygın kişilik bozuklukları arasında olmasına rağmen, “narsisizm” terimi çoğu zaman gerçek durumun kendisi tam olarak anlaşılmadan kullanılmaktadır. Gerçek bir narsisist ile sadece nahos davranan biri arasındaki farkı tanımak, insanların gerçekten NPD’si olan biriyle daha etkili bir şekilde başa çıkmayı öğrenmelerine yardımcı olabilir.
